Antidepresan Nedir?

Antidepresan Nedir ?Antidepresan depresyon semptomlarının giderilmesi amacıyla kullanılan ilaçlardır. İlk örnekleri 1950’lerde geliştirilen bu ilaçlar yaklaşık 50 yıldan beri yaygın şekilde kullanılmaktadır.

Antidepresanlar, ruhsal durumu değiştirebilen çeşitli maddeler tıbbi, dini amaçlar ya da eğlence amacıyla binlerce yıldır kullanılagelmiştir. Ancak ilaç olarak antidepresanların (ve diğer psikiyatrik ilaçların) kullanımı çok daha yakın tarihlerde gerçekleşmiştir. İlk olarak 1950’lerde tüberküloz tedavisinde kullanılan bazı ilaçların, hastaların “ruhsal durumunu canlandırdığı”, bu ilaçları kullanan hastaların daha “neşeli” ve “iyimser” oldukları gözlenmiştir.

Sonuçta bu tüberküloz ilaçları depresyon tedavisi amacıyla kullanılan ilk ilaçlar olmuştur. Neden kullanılmalı? Depresyon tedavisi için verilen antidepresanların hasta tarafından intihar amacıyla kullanılması nadir değildir. Hatta son yıllarda bazı yayınlar antidepresanların intiharı tetikleyebileceğine dair verileri ortaya koymuş, bu veriler prespektüs bilgilerine de eklenmiştir.

Öte yandan antidepresanların etkinliklerinin tartışıldığı yayımların sayısı da oldukça fazla. Tüm bunlar, antidepresanların popülaritesine biraz gölge düşürse de güncel verilerin ışığında antidepresanlar halen depresyon tedavisinin temel unsurlarındandır.

Çocuklarda ve yaşlılarda kullanımları biraz daha sınırlı olmakla birlikte tüm yaş gruplarında; gerekli oldukça ve kullanımına engel oluşturacak özel bir durum olmadığında kullanılabilir. Gebelikte kullanımları sınırlıdır. Nerede, hangi alanlarda kullanılmalı? Başta gelen kullanım alanı olan depresyonun dışında kaygı bozuklukları, iki uçlu duygudurum bozukluğu, obsesif kompulsif bozukluk, yeme bozuklukları ve kronik ağrı gibi pek çok alanda yaygın olarak kullanılırlar.

Antidepresan etkinlik açısından ilaçlar arasında belirgin bir farklılık olmasa da bireysel farklar nedeniyle bir hasta bir ilaca diğerinden daha fazla yanıt verebilir ya da bir ilaçla daha çok istenmeyen etki yaşayabilir. Nasıl kullanılmalı? Depresyon ve depresyon dışı diğer kullanım alanları uzun süreli tedavi gerektirmektedir. Kişi kendini iyileşmiş hissetse bile tedavinin vaktinden önce kesilmesi yinelemelere neden olmaktadır.

Tedavinin etkin olabilmesi için etkin dozda altı ay-bir yıllık kullanım gereklidir. Sık tekrarlayan depresyonlarda bir yıldan daha uzun sürelerde de tedaviye devam edilebilir. Antidepresanların etkinliğinin başlaması iki-sekiz haftayı bulur.

Çoğul ilaç kullanan hastalarda ilaç-ilaç etkileşimlerinin bilinmesi ve özel durumlarda hastaların bilgilendirilmesi önemlidir.

Özellikle yeni nesil antidepresanlar ilaç etkileşimleri ve istenmeyen etkiler açısından oldukça geniş bir güven aralığına sahiptirler. Yine de her tip antidepresan her hasta için uygun olmayabilir. Bu nedenle antidepresanların hekim tarafından reçete edilerek kullanılması, kullanım sırasında doktor takibinde olunması ve ilaç sonlandırılırken de yine doktora danışılması gerekmektedir. Antidepresan ilaçlara bağlı sıkıntıların birçoğu kullanım hatalarına bağlıdır.

Antidepresan kullanılmasında dikkat edilmesi gereken bir nokta da tedavinin uzunluğuyla ilişkili olarak tedavinin maliyetinin belirlenmesidir. Antidepresan ilaçların daha yeni olanları genellikle daha pahalıdır; ancak daha yeni, her zaman daha iyi demek değildir. Sonuç olarak antidepresanların olası tüm riskleri ve kullanım sınırlıklarına rağmen, uygun ve doğru kullanımı hayat kurtarıcıdır.

Antidepresan ilaç türleri nelerdir?
Zamanımızda 30’a yakın türü bulunan antidepresan ilaçlar temelde 4 farklı sınıfa ayrılmaktadır:

Trisiklik antidepresanlar
MAO inhibitörleri
SSRI’lar
Atipik ve yeni kuşak antidepresanlar
Antidepresanlar ne şekilde etkili olmaktadır?
Antidepresan ilaçların beynin belirli bölgelerinde bulunan çeşitli kimyasalların etkinliklerini artırmaları aracılığıyla etkili oldukları düşünülmektedir. Bu kimyasalların başında serotonin ve noradrenalin gelmektedir. Serotonin ve noradrenalin beyin hücreleri arasındaki iletişimden sorumlu tutulan kimyasallardan ikisidir.

Antidepresan ilaçlar hangi hastalıklarda kullanılır?
Orta ve ağır şidddete depresyon
Kaygı bozuklukları ve panik bozukluğu
Takıntı zorlantı bozukluğu (obsesif kompülsif bozukluk)
Kronik ağrı
Yeme bozuklukları (bulimiya nervoza ve anoreksi nervoza)
Travma sonrası stres bozukluğu
Diğer psikiyatrik hastalıklar
Antidepresanlar ne derece etkili olmaktadır?
3 aylık bir tedavinin sonunda antidepresan tedavi verilen hdepresyon hastalarının %50 ila 65’i büyük oranda düzelirler. Oysa aynı hastalara yalancı ilaç (plasebo, içeriğinde herhangi bir kimyasal bulunmayan boş tabletler) verildiğinde hastaların sadece %25 ila 30’unun düzelmesi mümkün olmaktadır. Bu rakamlar antidepresan ilaçların tıbbın diğer sahalarında kullanılan birçok ilaçla neredeyse eşit düzeyde etkililiğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır (örneğin ağrı kesiciler, epilepsi ilaçları, astım ilaçları gibi). Yalancı ilaçlar kullanıldığında görülen düzelme hastalığın doğal seyri ile ilişkili gözükmektedir. Özellikle hafif düzeydeki depresyonun belirli zaman sonunda kendiliğinden düzelmesi mümkündür.

Yeni antidepresanlar eski antidepresanlara göre daha mı etkilidir?

Yeni antidepresan ilaçlarla eski antidepresan ilaçların etkilikleri kabaca birbirine yakın düzeydedir. Yeni antidepresan ilaçlarda trisiklik antidepresanlar gibi daha eski ilaçlara göre yan etki riski daha düşük düzeydedir.

Antidepresanların yan etkileri var mıdır?

Her türden ilaçta olduğu gibi antidepresanlarla da yan etki gelişebilmektedir. Ancak bu ilaçlar bir doktor gözetiminde kullanıldığı takdirde bu yan etkilerin ön görülebilmesi ve giderilmesi mümkündür. Antidepresan ilaçlara bağlı olarak gelişen yan etkilerin önemli bir bölümü hafif düzeydedir ve genellikle tedavinin kesilmesini ya da ilaç dozunun azaltılmasını takiben kendiliğinden gerilerler. Bu yan etkiler sıklıkla tedavinin ilk birkaç haftasında ortaya çıkarlar

Trisiklik antidepresanlar denilen eski antidepresanların ağız kuruluğu, hafif düzeyde titreme, çarpıntı, kabızlık ve kilo alımı yapma riskleri mevcuttur. Özellikle yaşlı hastalarda bu tipten ilaçlar kafa karışıklığı, unutkanlık, sersemlik hissi, idrar tutukluğu ve düşmelere neden olabilir. Kalp hastalığı olanlarda mümkünse kullanılmamaları gerekir. Erkeklerde ereksiyon ve boşalma güçlüğüne yol açabilirler.

SSRI grubu antidepresanlar sıklıkla ciddi yan etkiye yol açmayan daha yeni kuşaktaki ilaçlardır. SSRI grubu ilaçlar özellikle tedavinin başında baş dönmesi, bulantı, hazımsızlık, sersemlik hissi, kabızlık, gevşek dışkılama ve uykululuk gibi ilaç dozunun azaltılması ya da bir süre beklenilmesi durumunda kendiliğinden gerileyen ciddi olmayan yan etkilere yol açabilirler. Cinsel isteksizlik, sertleşme güçlüğü, orgazm olamama gibi şikayetler tedavi sırasında görülebilen ve tedavinin kesilmesi durumunda kendiliğinden geçen diğer yan etkilerdendir. Antidepresan tedavinin ilk bir kaç haftasında huzursuzluk, kaygı hissi ve çabuk sinirlenme gibi psikiyatrik hastalıklarla ilişkili belirtilerin geçici süreyle şiddetlenebileceği unutulmamalıdır.

SNRI grubu ve atipik antidepresanların yan etkileri SSRI grubundaki ilaçlara benzer. Atipik antidepresanların cinsel yan etki yapma ihtimalleri düşüktür. MAO inhibitörü denilen ilaçlar Türkiye’de bulunmamaktadır.

Antidepresan ilaç kullanırken araç kullanabilir miyim?

Bazı antidepresanlar özellikle tedavinin başında uykululuk ve sersemlik hissine yol açabilir. Bununla birlikte yeni antidepresan ilaçlarda bu ihtimal daha düşüktür ve bu ilaçların kullanımı sırasında kaza ihtimali yönünden özellikle önlem alınmasına gerek olmayabilir. Tedavi edilmeyen depresyonun da dikkat ve konsantrasyonu bozarak kaza ve yaralanma riskini artırabileceği unutulmamalıdır.

Antidepresan ilaçlar bağımlılığa yol açar mı?

Antidepresan ilaçların alkol, sakinleştiriciler ve nikotinde olduğu türden bağımlılık yapıcı özellikleri bulunmamaktadır. Yani bu maddelerin bağımlılığında olduğu türden gittikçe daha fazla miktarlarda ilacın kullanılması gereksinimi ya da tipik yoksunluk belirtileri ortaya çıkmaz. Bununla beraber antidepresanların kesilmesini takiben hastaların yaklaşık üçte birinde birkaç hafta süreyle geri çekilme belirtileri ortaya çıkabilmektedir. Bu durum vücudun ilacın etkilerinin geçmesine uyum sağlama dönemi olarak değerlendirilmelidir. Bu aşamada ortaya çıkan ve sıklıkla hafif düzeyde kalan belirtiler şunlardır:

Hazımsızlık hissi
Grip benzeri belirtiler
Kaygı hissi
Baş dönmesi
Canlı rüyalar ya da kâbus görme
Bedende uyuşma hissi
Hekim tarafından düzenlenen bir antidepresan bırakma cetveliyle bu belirtilerin hafifletilmesi ya da tamamen ortadan kaldırılması mümkündür.

Antidepresanların kesilmesini takiben hastalık belirtilerinin ortaya çıkması ihtimali de bulunduğundan, bu belirtilerin ilacın geri çekilmesine mi bağlı olduğu yoksa hastalığın nüksettiğini anlamına mı geldiğinin bir hekim tarafından yapılacak değerlendirmeyle kesinleştirilmesi gerekebilir.

Antidepresan İlaçların Yan Etkileri Nelerdir?  Antidepresanın Etkileri Neler ?

Antidepresan yan etkileri, Depresyon, takıntı hastalığı, sosyal fobi, kaygı bozukluğu, panik bozukluğu, uyku sorunları gibi psikiyatrik bozukluklarda kullanılan ilaçlara antidepresan denir. Antidepresan ilaçlarının en sık görülen yan etkisi kalp çarpıntısı dır. Antidepresan ilaçlarının yan etkileri her zaman ilaca başlandığı zaman olmayabilir. Çünkü bu ilaçlar düzenli kullanılmadığında yani doktorunuzun önerdiği süreden önce bırakıldığında veya tedavi süresi bittikten sonrada da devam edebilmektedir.

Antidepresan yan etkileri genellikle halsizlik, huzursuzluk, isteksizlik, duygusal değişimler, iştahsızlık ve buna bağlı olarak kilo kaybı, baş ağrısı, mide bulantısı, uykusuzluk, kabızlık, ishal, cinsel isteksizlik, ağızda kuruluk hissi, sindirim problemleri, bulanık görme ve karın ağrısı şeklindedir.

Antidepresan kullanım nedeni ve doz ayrlaması

Çağımızın hastalığı haline gelen depresyon gerek yaşam şartları gerekse kişinin kendine özgü sebeplerinden dolayı zaman zaman psikolojisi bozularak depresyona girebilmektedir. Ancak her canı sıkılan ve morali bozulan kişi depresyondayım deyip antidepresan  alıp kullanamaz. Bu tür antidepresen ilaçlarına başlama ve kullanılacak doza doktorunuzun karar vermesi gerekir.

Antidepresan Yan Etkileri

Bazı  travma veya psikolojik sorunlar her zaman ilaç kullanmayı gerektirmeyebilir. Bazı durumlarda sadece konuşma seansları uygulanır. Çünkü hastanın psikolojik durumu antidepresan ilacının yan etkilerini kaldıramayabilir. Bu nedenle bu tür antidepresan ilaçlarını kesinlikle komşu tavsiyesi veya arkadaş tavsiyesi ile kullanılmamalıdır. Ayrıca bazı antidepresan ilaçlarının yan etkileri ilacı bıraktıktan kısa bir süre sonra hastaya hiç bir belirti vermeden kendiliğin de geçebilmektedir.

Antidepresan bırakma süreci

Antidepresan kullanan kişilerin mutlaka doktor kontrolünde bırakmaları gerekir. Çünkü bıraktıktan sonra görülen yan etkiler ilacı kullanırken görülen yan etkilerden oldukça ağırdır. Ayrıca bu tür ilaçların dozu hastaya göre ayarlanarak zaman içerisinde yayılarak  bırakılması gerekir. Çünkü ilacın etkisinin geçmesi ve beyinin alışması gerekir. Antidepresan ilacını bıraktıktan sonraki yan etkiler ise genellikle şöyledir sinirlilik, çarpıntı, mide bulantısı, kusma, gerginlik, baş dönmesi ve duygu bozuklukları olabilmektedir. Ancak antidepresan kullanan veya bırakan kişilerde her zaman bu etkiler görülmeyebilir. Çünkü herkesin bu ilaçları kullanım sebepleri, hastanın yaşı ve cinsiyetine göre değişebilmektedir.